Początek - opracowanie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Geneza „Początku”

Powieść Andrzeja Szczypiorskiego Początek została opublikowana w paryskim Instytucie Literackim w 1986 roku (w tym samym roku wydano ją w Niemczech pod tytułem Piękna pani Seidenmann, w Polsce oficjalnie dopiero w 1989, zaś w drugim obiegu w sześć tygodni od premiery francuskiej) i od tej chwili jest uważana na najlepszą i najgłośniejszą książkę tego zapomnianego trochę dziś autora. W kilka tygodni po ukazaniu... więcej



Czas i miejsce akcji „Początku”

Akcja właściwa powieści Andrzeja Szczypiorskiego Początek, dotycząca głównie takich wydarzeń historycznych, jak powstanie i likwidacja warszawskiego getta, powstanie z sierpnia 1944 roku oraz wydarzenia marcowe 1968 roku, dzieje się w okupowanej Warszawie, na przełomie lat 1942-1943, jednak dzięki retrospekcjom perspektywa zostaje rozciągnięta do prawie osiemdziesięciu lat (autor wspomina takie ważne momenty polskiej historii powojennej,... więcej



Problematyka „Początku”

Powieść Szczypiorskiego jest bogata treściowo, podejmuje różnorodne tematy, istotne w życiu człowieka, porusza wiele problemów, które w ostatecznym podsumowaniu można scharakteryzować jako filozoficzne, moralne oraz światopoglądowe. Pisarz skupił się na codziennych ludzkich przeżyciach, które, jak powiedział w wywiadzie dla wrocławskiej „Odry” -
najróżniejsze sprawy, życiowe trudy, konieczność dokonywania wyborów...
więcej



Znaczenie tytułu powieści „Początek”

Tytułowy „początek” bezpośrednio odnosi się do sceny pożegnania Pawła Kryńskiego z Heniem Fichtelbaumem, który postanawia wrócić do getta i ostatnie dni życia spędzić z rodziną. Gdy przyjaciele się rozstali, Paweł doznał wrażenia jakiegoś początku, co uświadomiło mu, że czeka go jeszcze wiele pożegnań, a nielicznych powrotów:
Odszedł. I zaraz zniknął. Paweł spojrzał w niebo. Było bardzo niebieskie,...
więcej



Problem tożsamości narodowej w „Początku”

Andrzej Szczypiorski w Początku podjął problem tożsamości narodowej, którą próbują zweryfikować zarówno Żydzi, jak i Niemcy. II wojna światowa, niemiecka polityka czystej krwi, podzielenie Warszawy na aryjską i żydowską część, eksterminacje potomków Mojżesza sprawiły, że powieściowi bohaterowie – symbole rzeczywistych ludzi – musieli poszukać odpowiedzi na wiele pytań, o istnieniu których do tej pory nie... więcej



Główne motywy literackie w „Początku”

W bogatej treściowo powieści Andrzeja Szczypiorskiego Początek mamy wiele wątków, ponieważ książka ta podejmuje wiele różnorodnych tematów z życia człowieka. Są to między innymi: Walka dobra ze złemOto jest w człowieku coś, co powinno dla niego znaczyć więcej niż własne państwo, a także więcej niż własny naród…Poczucie indywidualnej odpowiedzialności za wybór między dobrem a złem –... więcej



Gatunek, kompozycja i narracja „Początku”

Powieść Andrzeja Szczypiorskiego składa się z 21 numerowanych rozdziałów, z których każdy jest jakby koralikiem poświęconym nowym bohaterom, powiązanym w łańcuszek dzięki wspólnym wojennym epizodom. Można ją czytać w różnej kolejności, bez obawy o zagubienie się w toku akcji, co składa się na oryginalność i atrakcyjność książki. Takie stopniowe odsłanianie powiązań między bohaterami, synchroniczność wydarzeń... więcej



Charakterystyka narodów w „Początku”

Nie strona, po której się walczy, określa człowieka, lecz jego własny wybór
– te słowa Ewy Jażdżewskiej-Goldsteinowej doskonale oddają charakter analizowanej powieści. Andrzej Szczypiorski w Początku bohaterami ustanawia przedstawicieli kilku narodów żyjących obok siebie w okupowanej Warszawie. Mamy tu Niemców, Żydów, no i oczywiście Polaków, co czyni tę historię wielonarodowościową i wielopłaszczyznową,... więcej



Obraz Holocaustu w „Początku”

Czyż na przykład ta potworna hekatomba Żydów europejskich – pisze Szczypiorski w jednym z artykułów – zaplanowana i wykonana na przemysłową skalę przez hitleryzm podczas drugiej wojny światowej, nie jest następstwem prawie dwóch tysięcy lat europejskiej, chrześcijańskiej cywilizacji, która nieustannie śniła swoje brudne sny o ukaraniu tych, którzy nie dali wiary słowom Zbawiciela? Przecież w tym tkwi głęboka wina...
więcej



Obraz totalitaryzmu w „Początku”

Powieść Początek Andrzeja Szczypiorskiego jest oskarżeniem totalitaryzmu, w którym jednostka albo zostaje unicestwiona fizycznie, albo zniewolona psychicznie: pozbawiona praca do pełnej, rzetelnej informacji, do własnej tożsamości, do wolności przekonań, do indywidualizmu. Prozaik napiętnował w swojej powieści dwa systemy totalitarne: komunizm sowiecki (tak zwany totalizm wschodni) oraz faszyzm niemiecki... więcej



Antysemityzm i marzec `68 w „Początku”

Założenia wojennego Holocaustu przetrwały wiele lat, co udowadnia powieść Andrzeja Szczypiorskiego Początek, w której prozaik podjął ciężki, smutny i wstydliwy dla Polaków temat – antysemityzmu oraz wydarzeń marcowych 1968 roku. Powieściową ofiarą polityki antyżydowskiej, jaka swój kulminacyjny punkt osiągnęła w rzeczonym marcu ’68 była Irma Seidenmanowa - polska Żydówka, jakimś cudem ocalała przed... więcej



Obraz Warszawy w „Początku”

Wojenna Warszawa była już bohaterem wielu polskich powieści. Roman Bratny pisał o niej w swojej powieści Kolumbowie. Rocznik 20., a Aleksander Kamiński uczynił ją przestrzenią książki Kamienie na szaniec. Także Andrzej Szczypiorski uległ urokowi tego miasta, sytuując akcję Początku właśnie w stolicy Polski. Jego wojenna Warszawa, przechodząca w okresie okupacji stopniowe przeobrażenia, jest przedzielona... więcej



Uniwersalizm „Początku”

Początek jest powieścią ponadczasową, tak jak ponadczasowe jest wspomnienie i skutki II wojny światowej, antysemityzm czy śmierć. Andrzej Szczypiorski stworzył dzieło, które jest świadectwem najważniejszych wydarzeń w polskiej historii XX wieku, opowiedzianych z perspektywy uczestników walk powstańczych 1944 roku czy obserwatorów marca’68. Poza tym autor wspomniał o wielu innych istotnych punktach na historycznej mapie... więcej



O „Początku” powiedzieli...

Tadeusz Chrzanowski, dziennikarz krakowskiego „Tygodnika Powszechnego” pisał:
„Początek” jest to książka, która może się wielu nie podobać… Ja wszelako uważam, że jest książką cenną i ważną, dzieli się bowiem z czytelnikiem owocami doświadczeń i przemyśleń uczciwych.
Z kolei Marek Zieliński w warszawskim piśmie „Przegląd Katolicki” zwrócił uwagę na problematykę poruszaną... więcej