Główne motywy literackie w „Początku” - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Totalitaryzm - Powieść Początek Andrzeja Szczypiorskiego jest oskarżeniem totalitaryzmu, w którym jednostka albo zostaje unicestwiona fizycznie, albo zniewolona psychicznie: pozbawiona praca do pełnej, rzetelnej informacji, do własnej tożsamości, do wolności przekonań, do indywidualizmu.

Występuje w niej kilkadziesiąt przykładów totalitaryzmu, na przykład nagradzanie żydowskiego konfidenta Bronka Blutmana przez Niemców za donosicielstwo i szpiegostwo, przymusowa przeprowadzka do getta rodziny Fichtelbaumów – ludzi którzy dawno zerwali kontakty ze środowiskiem żydowskim i religią judaistyczną czy więzienie ludzi niewygodnych politycznie (sędzia Romnicki).

Żydzi – w powieści występuje kilku niestereotypowych Żydów. Mamy na przykład rodzinę Fichtelbaumów: adwokata Jerzego z żoną i dziećmi - czteroletnią Joasią oraz dziewiętnastoletnia Henryczkiem, którzy muszą się przeprowadzić do getta, mimo iż kultywują świecką tradycję. Dopiero w obliczu śmierci odkrywają swoje żydostwo, co przejawia się w powrocie Henia do getta czy chęci odejścia jak ortodoksyjny Żyd, z nakrytą głową, którą przejawia jego ojciec. Ci bohaterowie umierają w zgodzie ze swoim losem i w harmonii ze światem i Bogiem.

Szczypiorski pokazał także innych Żydów: Irmę Seidenman, Bronka Blutmana, Arturka Hirschfelda. Na przykładzie ich zindywidualizowanych losów przedstawił kilka postaw tej mniejszości wobec wojny: przyjęcia losu skazanego i swoiste pogodzenie się z nadchodzącą śmiercią (Henio i Jerzy Fichtelbaumowie), wyrzeczenie się korzeni za cenę powiększania szans na przetrwanie (Irma), zostanie konfidentem i służenie Niemcom (Bronek Blutman) czy przyzwolenie na wynarodowienie (Joasia i Arturek).

Analizując wątek Żydów, trzeba jeszcze zauważyć, że Szczypiorski złamał ich schematyczne pokazywanie, obecne niestety w polskiej literaturze. Żydzi na przykład nie są zacierającymi ręce, bezdusznymi handlarzami, nie żyją w zwartych, solidarnych grupach, nie są źle nastawieni do Polaków. Przeciwnie. Bogaty krawiec Benjamin Mitelman na swojego następcę wybiera Polaka Apolinarego Kujawskiego, któremu ufa i powierza fabrykę, gdy musi wraz z rodziną przenieść się do getta. Bronek Blutman cieszy się, gdy zaprowadzi jakiegoś Żyda na gestapo, nic nie robi sobie z tego, że wydaje rodaka. Szczypiorski pokazał, że potomkowie Mojżesza przed wojną byli zasymilowani z Polakami (przyjaźń Henia i Pawła, ślub Irmy i Ignacego), czego nie udało się już chyba odbudować po wydarzeniach marcowych 1968 roku.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 -  - 7 - 


  Dowiedz się więcej
1  Problematyka „Początku”
2  Charakterystyka bohaterów „Początku”
3  O „Początku” powiedzieli...



Komentarze
artykuł / utwór: Główne motywy literackie w „Początku”







    Tagi: