Główne motywy literackie w „Początku” - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Nietolerancja – powieściowa nietolerancja ujawnia się we wspomnieniach marca’68 Irmy Seidenmanowej, która została w tym czasie zwolniona z pracy w ministerstwie oświaty i internowana z kraju. Bohaterka została ofiarą polityki nienawiści, antysemityzmu, który nie tolerował mniejszości narodowych, zwłaszcza Żydów.
Nietolerancję dla wiary judaistycznej wykazała także polska zakonnica – siostra Weronika. Kobieta ratowała żydowskie dzieci przez Niemcami tylko po to, by nauczyć je katechizmu i zamienić w katolickie owieczki.

Antysemityzm – polityka nietolerancji mniejszości żydowskiej jest jednym z dominujących motywów powieści. Ujawnia się już w czasie okupacji niemieckiej, gdy Warszawa zostaje podzielona na dwie części: aryjską oraz żydowską, a punkt kulminacyjny osiąga w marcu 1968 roku, gdy ekipa Władysława Gomułki rozpoczyna propagandę strachu przed tak zwaną „V kolumną”, gdy zaczynają się ukazywać w gazetach obelżywe artykuły, a w witrynach sklepowych informacje o zakazie wstępu dla Żydów.

Antysemityzm w powieści dotyka bezpośrednio Irmę Seidenmanową – wdowę po sławnym naukowcu, której obiera się budowaną przez ćwierć wieku pozycję naukową i skazuje się na banicję.

Miłość – ten motyw, choć niezbyt oczywisty po pierwszej lekturze powieści, jest w niej jednak obecny. Najbardziej kochliwą postacią Początku jest Pawełek Kryński, który zostaje przedstawiony w II rozdziale jako chłopak zakochany w dwóch kobietach: w osiemnastoletniej Monice – dziewczynie poznanej na tajnym uniwersytecie, którą idealizuje i uważa za przyszłą żonę (potem ona ginie w powstaniu). Drugą wybranką serca Pawełka jest pani Irma Seidenman – trzydziestosześcioletnia wdowa po wybitnym lekarzu i naukowcu mieszkająca obok Kryńskiego, bohaterka prawie wszystkich jego snów odkąd skończył zaledwie trzynaście lat, obiekt jego skrywanych uczuć (a także doktora filologii klasycznej – Adama Kordy).

DorastaniePoczątek jest studium dorastania bohatera wiodącego, przedstawiciela pokolenia Kolumbów – Pawła Kryńskiego, który z beztroskiego, zakochanego maturzysty zamienia się w toku akcji w czynnego opozycjonistę negującego antysemityzm, internowanego w czasie stanu wojennego, który po koniec życia gorzko podsumowuje swoich rodaków i swoją ojczyznę:
Po raz pierwszy sama Polska Polskę zhańbiła i wdeptała w błoto! (…) Nareszcie zdechł mit o naszej wyjątkowości, o tym polskim cierpieniu, które zawsze było czyste, prawe i szlachetne. (…) Święta Polska, cierpiąca i mężna. Polskość święta, zapita, skurwiona, sprzedajna, z gębą wypchaną frazesem, antysemicka, antyniemiecka, antyrosyjska, antyludzka. Pod obrazkiem Najświętszej Panienki. Pod stopami młodych oenreowców i starych pułkowników. Pod dachem Belwederu. Pod mostem. Święta polskość pod knajpą i kasą. Tępe pyski granatowych policjantów. Lisie mordy szmalcowników. Okrutne twarze stalinowców. Chamskie gęby Marca. Przerażone gęby Sierpnia. Pyszałkowate gęby Grudnia. Święta polskość bluźniercza, która się ośmieliła nazywać Polskę Chrystusem Narodów, a hodowała szpiclów i donosicieli, karierowiczów i ciemniaków, oprawców i łapowników, ksenofobię podniosła do rangi patriotyzmu, u obcych klamek się wieszała, składała wiernopoddańcze pocałunki na dłoniach tyranów. (…)Gdzie się podziała nasza wolność, jeśli nie możemy być sobą? Gdzie się podziałem, kiedy się zawieruszyłem?


Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 -  - 7 - 


  Dowiedz się więcej
1  Antysemityzm i marzec `68 w „Początku”
2  Cytaty
3  Charakterystyka Henryka (Henio) Fichtelbauma



Komentarze
artykuł / utwór: Główne motywy literackie w „Początku”







    Tagi: