Uniwersalizm „Początku”
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Początek jest powieścią ponadczasową, tak jak ponadczasowe jest wspomnienie i skutki II wojny światowej, antysemityzm czy śmierć.

Andrzej Szczypiorski stworzył dzieło, które jest świadectwem najważniejszych wydarzeń w polskiej historii XX wieku, opowiedzianych z perspektywy uczestników walk powstańczych 1944 roku czy obserwatorów marca’68. Poza tym autor wspomniał o wielu innych istotnych punktach na historycznej mapie (na przykład o manifestacji poznańskich robotników w czerwcu 1956 roku, strajkach ulicznych i w fabrykach na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku czy ogłoszeniu w 1981 roku stanu wojennego).

Uniwersalizm tej powieści nie polega tylko na jej historycznym aspekcie. Opiera się także na podjęciu wciąż aktualnych kwestii. Takie problemy, jak dokonywanie trudnych wyborów między dobrem innych ludzi i własnym (Bronek Blutman), wierność pochodzeniu i korzeniom (Irma Seidenman), przyznanie się do błędu (kolejarz Filipek), tolerancja, tożsamość narodowa przenikają się w niej niczym kultury z wielonarodowym państwie, jaką przed wojną była Polska.

Poza tym Szczypiorski dokonał rzeczy niezwykle trudnej: zerwał z mitem uczynnych i ofiarnych Polaków, opowiadając szczerze aż do bólu o różnych postawach rodaków wobec Żydów czy wojny i starając się odpowiedzieć na odwieczne pytanie: czym jest polskość? Pisarz polemizuje z polskim mesjanizmem, wspomina skrywane karty z polskiej historii, jakby chcąc podkreślić, że obok męczenników mieszkają i mieszkali w naszym kraju zbrodniarze, obok patriotów zdrajcy, obok ludzi tolerancyjnych ksenofobi. W swoim innymi dziele - Notatniku stanu rzeczy, Szczypiorski także analizował tą kwestię:
Krajobrazy, język, przyjaźnie. Tradycja, historia, zbiorowy los nas wszystkich. Czy to jest Polska? Czy to wszystko, razem wzięte, jest to Polska właśnie, która wydaje mi się od bardzo dawna największą wartością daną przez całe życie? ! Czy dzisiaj można mówić o naszym zbiorowym losie przy takiej zdumiewającej inności doświadczeń poszczególnych ludzi, którzy przecież stanęli naprzeciw siebie jak nieprzyjaciele, oddzieleni doktryną, poglądem na bieg zdarzeń albo własnym interesom. Nie mogę tamtym odmówić prawa do polskości, bo sam nie mam żadnego prawa, by określać, czym w istocie swej jest polskość i Polska.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  Czas i miejsce akcji „Początku”
2  Problem tożsamości narodowej w „Początku”
3  Główne motywy literackie w „Początku”



Komentarze
artykuł / utwór: Uniwersalizm „Początku”






    Tagi: